In de oude kruidenierswinkel van zijn ouders in Hasselt, waar An een dierenwinkel wilde openen, probeert Paul Marchal al vijf jaar een lach te toveren op het gezicht van misbruikte kinderen. Therapautische training heeft hij niet, alleen zijn bagage van de voorbije zes jaar. "Voor An was ik te laat. Dus doe ik het voor andere kinderen. Dit is mijn monument voor haar."

Op de site van het Huis van An tikken de dagen, de uren, de minuten, de seconden weg van het moment waarop An Marchal verdween, op 23 augustus 1995. De klok is niet gestopt op 3 september een jaar later toen speurders in een vervallen loods in Jumet de lichamen opgroeven van An en van Eefje Lambrecks. Paul Marchal verscheen die avond met trillende stem voor de horde journalisten die al weken op het gazon voor zijn woning kampeerden. ,,We hoeven niet meer te zoeken.''

"Een kunstenaar bood aan om een groots grafmonument te maken'', vertelt Paul Marchal vijf jaar later. "Maar dan kreeg ik een brief van een jonge steenkapper. Hij was pas afgestudeerd, had dezelfde leeftijd als onze An. 'Het zou voor mij een eer zijn als ik haar grafsteen zou mogen beitelen', schreef hij. Hij mocht.'' Marchals stem is nauwelijks meer dan gefluister. ,,Hij beitelde er een bloem in, waarin hij willekeurig kapte, om ze kapot te maken. Zoals An is kapotgemaakt.''

"Ik koos niet voor dat grootse, voor dat megalomane, hé. Terwijl men mij dat altijd verwijt.'' Er wordt Paul Marchal veel verweten. Hij wordt voor mediageile dictator versleten, voor koele tiran, eigengereide malloot. De tijd is ver weg dat de media bondgenoten leken die op zijn simpel verzoek camera's en microfoons neerlegden en notitieboekjes opborgen en hem en zijn gezin met rust lieten.

"Ik heb de media gesmeekt om aandacht, ja. Voor An en Eefje. Toen An net was verdwenen, wilde er altijd wel een journalist foto's of verhalen van An. Maar de belangstelling verslapte. Ik moést haar terugvinden. Ze mocht niet vergeten worden. Daar had ik alles voor over. Ik trok de trukendoos open. Als ze er altijd de foto's van An en Eefje bij plaatsten, kregen de media de mens achter Marchal.''

Twee jaar later lag het onaantastbare beeld van een tot in het diepst van zijn vezels getroffen vader aan diggelen. De schroom voor zijn leed maakte plaats voor kritiek. Er werd gegniffeld als Marchal uitriep dat 'de koning naar mij luistert', als hij weer dreigde 'hooggeplaatsten te ontmaskeren in netwerken van kindermisbruik'.

"Ik ben impulsief. En ik zat er soms naast. Maar ik reageerde tenminste. Als je het niet meteen doet, is de kans verkeken. Dat die heftigheid me interessant maakte voor mensen die het slecht met me voorhadden, kwam niet bij me op.''

En dus sloeg Marchal voor de verzamelde wereldpers een mal figuur, toen hij na de ontsnapping van marc dutroux in april 1998 uitriep dat hij wel premier wilde worden. ,,Dat is uit mij gesleurd. God, ik zou dat nooit gekund hebben.'' Maar Marchal de vader was ondertussen wel Marchal de politicus geworden. Onhebbelijkheden die voordien met de mantel der liefde werden bedekt, werden onder een vergrootglas ontleed.

"Als je je mond opendoet, maak je vijanden. Als je ook nog kleur bekent, haal je je helemaal moeilijkheden op de hals. Ik zou meer sympathie hebben geoogst als ik gewoon had gezwegen. Maar daar draait het leven niet om. En zolang kritiek eerlijk was, kon ik ermee leven.''

"Het bleef niet eerlijk. De kranten verspreidden opinies die niets te maken hadden met waar ik mee bezig was, en alles met waar zij mee bezig waren. Mensen tegen wiens schenen ik had geschopt, durfden nu ineens wel reageren.''

"Als je een concurrent bent - en zo zag het ernaar uit - eten de andere partijen je rauw. Want je snijdt in hun vlees als je verkozen wordt. Ik had 350.000 mensen op straat gekregen in Brussel. Ik was gevaarlijk. En dan maken ze je af. Proper als het kan, vuil als het moet. Ik wil dingen veranderen, en sommige dingen verander je alleen met politiek.''

"Ik geloof dat nog altijd, en ik moest het zelf uitproberen. Maar ik kan het niet. Ik ben misschien wel geboren om te vechten. Maar niet in de Wetstraat. Toch ben ik gebleven tot 13 juni. Een kapitein verlaat zijn schip niet voor het gezonken is. Hij zwemt niet naar de kant om zijn vel te redden. Hij zinkt desnoods mee. Ik besef het nu. Ik was de naam politicus niet waardig. Want ik was het niet. Vader, dat ben ik wel.''

De tuin ligt er slordig bij. Paul Marchal heeft 'm lang links laten liggen. Schrik voor de confrontatie met An, die er graag in werkte. Hier en daar steken kruisbeelden van diertjes die ze er begraven heeft. ,,An is nooit ver weg. Toen we een nieuwe hond kochten, vroegen we ons meteen af: wat zou An vinden? Zo blijft ze bij ons.''

"De feestdagen zijn het hardst. God, ik heb voordien nooit beseft dat er zoveel feestdagen zijn. En ik heb een hekel aan verjaren omdat zij er niet bij kan zijn. Toch probeer ik van die dagen het beste te maken. Ik heb nog drie andere kinderen.''

"Ik ben zo fier op ze, elke dag meer. Ik zou hen dat meer moeten zeggen. Als een van hen een interview geeft, hou ik altijd mijn hart vast. Maar ze verbazen me telkens weer. Ze zijn zo volwassen geworden.''

"Terwijl we op vakantie in Spanje waren, is mijn jongste zoon Gert op Telefacts geweest. (zwijgt) Hij zei dat hij enorm veel respect heeft voor zijn vader. Dat hij vindt dat ik dat verdien, meer dan anderen, omdat ik tracht de dutroux van deze wereld achter tralies te houden.''

"Dat respect van mijn kinderen is voor mij goud waard. Weet u, toen An verdween, was Gert nog een kind. Ik liep toen de muren op van verdriet en onmacht. Ik was dag en nacht op zoek. En nadat An gevonden was, werd ik meegesleurd. Ik verloor alle besef van tijd. Iedereen wilde een stukje van mij. Maar Gert moest mij missen. Hij heeft zijn leven een tijdlang zelf in handen genomen. En dan eiste ik die plaats als vader weer op en moest hij weer luisteren. Ik ben vaak onredelijk geweest. Ik heb wat goed te maken. En nog heb ik zijn respect.''

Paul Marchal slikt de tranen weg. ,,In een krant zie je geen tranen. Op tv en radio onderdruk ik mijn emoties. Omdat ik ze anders niet in de hand heb. En ik wil alles in de hand houden. Mensen denken dat ik hard ben. Ze zien op tv een man die zijn emoties de baas is en denken: 'zie je wel, die Marchal voelt zich fantastisch. Hij kickt op die aandacht.'''

"Mensen kunnen zo egoïstisch zijn. Ze zien niet graag de zon in iemand anders vijver schijnen. Ze willen ze voor zichzelf. En ik vang aandacht zonder erom te vragen. Dat maakt mensen groen, hé. Ze mogen ruilen. Geef me mijn dochter terug, en ik verdwijn in de anonimiteit.''

Hij probeert het af en toe. Deze zomer trok het gezin zuidelijker dan gewoonlijk op vakantie, naar de Costa Blanca. ,,We zijn het dieper gaan zoeken om rust te hebben. We zijn aangeklampt maar niet zo vaak. Trouwens, ik heb liever dat ze mee aanspreken dan achter mijn rug kwaad te spreken. Dan kan ik me tenminste verdedigen.''

"Daarom deed hij vorig jaar de uitzending Het Zwart Schaap op de Nederlandse tv. ,,Betty (Kolb, zijn echtgenote, nvdr.) zei dat ik het moest doen, want ik zou er kunnen antwoorden op de aanvallen op mij.'' Dat er echter zo hard zou worden getrapt, had Marchal niet verwacht. 'Een man die danst op het graf van zijn dochter is gek of ranzig. Of allebei', zei Hugo Camps over Marchals politieke loopbaan.

Ook Marchals kinderen ontsnappen niet aan de irritatie die hij opwekt. ,,Ze hebben het allesbehalve simpel gehad. Ze werden op school geviseerd omwille van mij.'' 'Ah, ze hebben een kameraad van uw pa opgepakt' kreeg Gert te horen, toen Daniel Lekeuche, drijvende kracht achter een wit comité, vorig jaar werd gearresteerd voor de moord op zijn dochter. "Als zelfs op school al geen rekening wordt gehouden met de gevoelens van kinderen.''

Vijf jaar geleden, lees ik voortdurend in de media. Het zijn er geen vijf. Voor ons begon de nachtmerrie zes jaar geleden. Gun dutroux niet de eer om van zichzelf weer het middelpunt te maken. Ik word ziek van die aandacht voor hem. dutroux klaagt dat hij mensonwaardig leeft, omdat hij om de zeven minuten wordt gewekt. Terwijl hij genadeloos rechter heeft gespeeld over onze kinderen. Ik vind het welletjes.''

,,We praten thuis over hem, als hij het nieuws haalt. Maar we laten ons leven niet door hem beheersen.'' Ten vroegste in september 2002 staan ze oog in oog op het assisenproces, de vader en de man die ervan wordt verdacht zijn dochter op gruwelijke wijze te hebben vermoord. ,,Ik weet niet wat ik zal doen. Ik weet niet eens of ik blijf staan. Soms wíl ik tegenover hem staan. Met blote vuisten. Hij hoeft niet eens geboeid te zijn. Onrealistisch, maar ik bedoel maar, ik voel me sterk.''

,,Ik heb aanvaard dat het geen eervol proces wordt. Omdat het geen eerbaar onderzoek is. Ik heb lang gezwegen, uit schrik om Langlois (onderzoeksrechter Jacques Langlois die het onderzoek in Neufchâteau leidt, nvdr) tegen de haren in te strijken. Hij beslist of we het dossier van An inkijken. Maar mijn vertrouwen in hem brokkelt in ijltempo af. Wat ie verkeerd doet? Dat is het 'm net. Je moet iets doen om iets verkeerds te doen.''

,,Als je een verkrachter van kinderen wil pakken, moet je willen geloven dat kinderen kunnen worden verkracht. Als je kinderen wil beschermen tegen netwerken, moet je geloven dat ze kunnen bestaan. Er zitten aanwijzingen in het dossier. Een beetje onderzoeksrechter gaat daarmee aan de slag. Hij niet.''

Het is al even geleden dat Marchal het dossier van zijn dochter ging inkijken in het kleine justitiepaleis in Neufchâteau. ,,Ik geef voltijds les. Ik werk als het gerecht werkt, en ik heb verlof als zij dat hebben.'' De Russo's, ouders van de vermoorde Mélissa, zijn actiever. En vertragen de loop van het onderzoek, luidt de kritiek.

,,Dit onderzoek kost een bom geld, hoor je zeggen. Maar de ouders hebben toch het recht om vragen te stellen over het lot van hun kinderen. We doen dit niet voor ons kind, hé. Dit is voor jullie kinderen. Is dutroux een geïsoleerde pervert of is er meer aan de hand? Ik wil ook dat het leven mooi is. Maar ik maak mezelf niets wijs.''

Ondertussen las Vlaanderen in Humo tot in gruwelijke details hoe dutroux zich weert tegen die beschuldigingen. ,,Zo'n publicatie kan nuttig zijn. Vijf jaar geleden geloofde niemand dat een kind kon worden verkracht. Als je mensen daarvan toch kan overtuigen door details uit een onderzoek te geven, helpt dat slachtoffers. Ze kunnen begrip krijgen.''

,,Maar de ouders moeten voor publicatie kunnen zeggen of en welke details in de pers kunnen.'' Want deze gruwel lezen in de privacy van een kamertje in het justitiepaleis of breed uitgesmeerd zien in de kolommen van een tijdschrift, maakt een verschil. ,,Wij willen ons kind respectvol herdenken. Humo wil geld in het laatje krijgen.''

,,Ze hebben ons niet gecontacteerd en dat raakt me. Maar het was niet de eerste keer.'' Die eerste keer was het boek van Hans Knoop, De zaak marc dutroux, waarvan de vader van Eefje Jean Lambrecks medeauteur was. Hij beweerde dat hij geen informatie lekte uit het dossier maar Marchal gelooft hem niet. "In het boek schreef Knoop lettrelijk dat Jean als belanghebbende onver een deel van het dossier beschikt. Het was oneerbaar, omdat een ouder zelf het proces op de helling zette.''

Eet jij al maar. Wat is het? Kan ik het opwarmen?'' Marchal haakt verontschuldigend de telefoon weer in. ,,Mijn vrouw'', glimlacht hij. ,,Betty was vroeger actiever. Maar ze heeft te veel moeten incasseren. Ze wil nu gewoon dat de aandacht stopt. Ze wil rust. Ik niet. Ik kan niet zeggen: 'stik nu' tegen al die mensen die ons gesteund hebben bij de zoektocht naar An, en die nu aankloppen voor hulp. Ik wil vechten voor de mensen die niet kunnen spreken. Omdat ze niet durven of niet willen. Of omdat ze, zoals kinderen, niet kunnen. Betty begrijpt dat. En als ik er weer eens niet ben voor het eten, vindt ze dat niet prettig. Maar ons huwelijk zal er niet aan kapotgaan.''

,,Ik laat niet meer los. Onlangs kreeg ik een brief van een gevangene die in de cel zit voor kinderverkrachting. Hij slingerde me het ene verwijt na het andere naar mijn hoofd. Dat het mijn fout is dat men de wet-Lejeune niet op hem durft toepassen. 'Ik ben ziek', schreef hij, 'en ik ben toch niet te genezen.' Wel, ik ben er fier op dat hij achter de tralies blijft door de druk van de ouders.''

In de oude kruidenierszaak van zijn ouders aan de Maastrichtersteenweg in Hasselt, waar An een dierenspeciaalzaak had willen openen, is nu het Huis van An. Tot vijf gesprekken per week voert Marchal hier met kinderen en volwassenen over seksueel misbruik. Omdat ze in hem hun laatste redding zien. Soms ook omdat ze hopen dat via hem de pers te halen.

,,Er zijn minder telefoons, omdat de journalisten en de witte comités en de mensen die ons aanmoedigden, niet meer zo vaak bellen. Maar de vragen om hulp zijn gebleven. Alleen, mensen vergeten dat we er zijn. Ik hoef niet per se in de media te vertoeven. Maar als je een strijd al deze wil voeren, moet je heel dom zijn om te geloven dat dat zonder de media kan. Dus kom ik af en toe boven water. En dan weten de slachtoffers dat we nog bestaan.''

Financieel houdt de vzw amper het hoofd boven water. Wat binnenkomt, is via giften. Een gulle donor uit het buitenland hielp hen vorig jaar uit de nood. En met een spaghettiavond of een voordracht proberen ze de kas te stijven. ,,Zolang die steun er is, is het Huis er. Ik zou wel subsidies willen. Maar alleen als we onze doelen kunnen behouden. Ik wil ongebonden zijn.''

Therapeutische training heeft hij niet gehad. Het Huis van An heeft geen grote pretenties, zegt Marchal. Er zijn geen garanties, maar er is ook geen factuur. ,,Ik wil hen helpen die trauma's onder controle te krijgen. Hen uitleggen dat ze er geen schuld aan hebben. We ploeteren hier samen door de ellende, maar ik krijg iets waardevols terug. Bij An is het niet gelukt. We hebben haar wel terug. Alleen niet op tijd. Anders had ik er mijn levenswerk van gemaakt om die lach van An weer op haar gezicht te krijgen. Nu doe ik het voor andere kinderen. Dit is mijn monument aan An. Niet het grootse graf dat die kunstenaar wou maken. Maar dit huis. Elk kind dat ik kan helpen, is een steen bij.''

,,Wanneer zal Marchal in een zwart gat vallen? Overal kreeg ik die vraag. Ik rijd elke dag naar school langs het Albertkanaal. En ik ben eens bijna rechtdoor gereden. Ik heb over de rand gekeken. Het is er zwart. Ik kan janken als het moet. Ik kan het niet meer zien zitten. Maar het ergste, het niet weten, ligt achter ons. Het geeft rust te weten dat het niet meer met An gebeurt.''

Bron: De Standaard 11-12/08/01